merkezi turkiye koleji

central turkey college


amerikalılar yüksekokul için çevre illerden yer ararken ali ıhsan göğüş?ün dedesi kedhüdazade taha göğüşün yanına gelerek tıp fakultesi kurmak istediklerini bunun için gerekli arsayı parayla satmalarını isterler. okul olacak yerin arsasını satmanın kendi prensiplerine uygun olmayacağını belirterek kolejtepe semtinin tümünü okul ve hastane olması şartıyla kendilerine verir. ayrıca kolej kurulurken ? göğüş ailesinin çocukları burada okuyacaktır.? maddesini şartnameye koyar. kolejin antep?te kurulmasına karar verilir (1). kolejtepe mahallesinin adıda buradan gelmektedir.

kolej, 1874 yılında eğitime başlar.ve 5 ocak 1878 de osmanlı devleti okulu bir idadiye olarak tescil eder. (2) merkezi türkiye kolejinde sağlık bilimleri *, din eğitimi, hukuk, elektrik, mühendislik, müzik, matbaa, edebiyat ve fotoğraf dünya edebiyatı, retorik, ekonomi politik, dünya tarihi, uygarlık tarihi, kimya, analitik kimya, minereloji, fiziki coğrafya, ahlak felsefesi, muhasbe, anatomi, fizyoloji, geometri, cebir, osmanlı tarihi, amerikan tarihi, türkçe, yüksek cebir, doğa tarihi, vokal müzik, ermeni dili ve edebiyatı, ermenice ve ıngilizce güzel yazı yazma sanatı alanında eğitim verilr (2) (3)

osmanlı ımparatorluğu döneminde, modern tıp eğitimi, ilk diş hekimliği eğitimi bu okulda verilmiştir. gaziantep?teki ilk gazete bu okulun matbaasında basılmıştır. okulun eğitim dili türkçe olmasına karşılık, fen derslerinin kitapları ıngilizce olduğundan bu dersler ıngilizce verilirmiştir. bundan dolayı bu okul iki dilli (bilungual) bir okulmuş. okul yaklaşık 40 yıl boyunca eğitim vermiştir. 1900 yılında okulun mali yükü artık karşılanamadığından yüksekokul bölümü beyrut amerikan koleji?ne taşınır. amerikan hastanesi o dönemden kalmadır.(3)

1892 yılından itibaren yörede başlayan olaylardan okul da nasibini almış, okulun bazı öğrencileri ve öğretmenleri bu olaylarda fişlenmişler ve yörede okula nifak yuvası gözüyle bakılmıştır. tüm bu nedenlere birde ekonomik sıkıntılar etkilenince okul 1915 yılında faaliyetlerine son vererek kendini feshetmiştir. her ne kadar 1921 yılında yılında yeniden açılmış ise de 1924 yılında halep?e taşınmıştır. (2)

(1) hep ısmet paşa?nın yanında, ali ıhsan gögüş, 174 s., mart 2008, ıstanbul, remzi yayınevi

(2) ansiklopedi.turkcebilgi.com/osmanlı'da_misyonerlik

(3) http://www.hasanyelken.com/icerik.asp?id=3

ayrıca ıngilizce bilgiler için

http://en.wikipedia.org/wiki/central_turkey_college
osmanlı topralkarındaki misyonerlik faaliyetinin ilk başladığı yerlerden biridir ayrıca bu okul...
ısrarla araştırmama rağmen ayıntap protestan okulu olup olmadığını bir türlü anlayamadığım okuldur.

* http://www.gazilerim.com/index.html?ek=haber&nu=153

edit: antep'te ermeni ulusçuluğunun doğuşunda amerikalılar ve kolejin etkisi başlıklı makalede doç. dr. bülent çukurova tarafından detaylı şekilde anlatılan kolej*

http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/45/790/10134.pdf